اصاب سبيل الهدى و قام على الطريق و نوّر فى قلبه اليقين » « 1 » يعنى كسى كه ببيند تعدى را كه عمل نموده مىشود به آن و منكرى را كه دعوت نموده مىشود به سوى او ، پس انكار بنمايد آن را به دل خودش پس به تحقيق كه سالم مانده است و برى شده است از معصيت و از شركت در آن منكر و از عذاب خداى و كسى كه انكار بنمايد آن را به زبان خود ، پس به تحقيق كه اجر داده شده است و او افضل از صاحب خود است . كه مراد شخص اول است و كسى كه انكار بنمايد او را به شمشير تا آن‌كه بوده باشد كلمه و جمعيت و حكم خداوند بالاتر و كلمه و جمعيت و حكم ظالمين پايين‌تر ، پس آن شخصى است كه اصابه نموده است و رسيده است به راه هدايت و ايستاده است بر طريق مستقيم و نور داده است در دل او چراغ يقين . و خداوند ايضا فرموده است كه : وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ « 2 » يعنى و اگر دو طايفه از مؤمنين با يكديگر قتال بنمايند پس اصلاح بنماييد ما بين آن دو ، پس اگر تعدى بنمايد يكى از آن دو بر ديگرى و قصد او جور و تغلب و افساد باشد و قصد ديگر اعلاء دين و اظهار امر خداوند باشد ، پس مقاتله بنماييد با آن طايفه كه غرض او بغى و عدوان است . تا وقتى كه رجوع بنمايد به سوى امر خداوند كه مقصد و غرض طايفه ديگر است . و ايضا فرموده است كه : تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً « 3 » يعنى آن دار آخرت را قرار مىدهيم ، از براى كسانى كه اراده ندارند علو و سركشى را در زمين و نه فساد را . جناب امير المؤمنين عليه السّلام در خطبه شقشقيه همين آيه را به جهت دليل بر بطلان و افساد قومى كه با آن جناب مخالفت نمودند ، تلاوت فرمودند و از كلمات آن جناب كه متعلق به اين باب است اين فقره است كه فرمودند : « و لكننى اسى ان يلى أمر هذه الامة سفهاؤها و فجارها فيتخذوا مال اللّه دولا و عباده خولا » « 4 »

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، شرح محمد عبده ، ج 3 ، ص 225 . ( 2 ) . حجرات : 9 . ( 3 ) . قصص : 83 . ( 4 ) . نهج البلاغه ، شرح محمد عبده ، ج 3 ، ص 120 .